Overzicht artikelen
Ajeko-kanttekening
In juni 2013 kreeg ik via mijn site een mail binnen van de mij totaal onbekende Laurette. In schuinschrift mijn antwoord aan haar:
“Beste, Dag Laurette
Vandaag heb ik uw artikel gelezen in verband met de produktie ajeko te Hemiksem. Op de site of in deel 3?
Vanmiddag heb ik met een gewezen medewerkster gesproken die in de inpak
in het bedrijf stond en huishoudelijke karweien deed ten huize van de Fred. Dus zal zij veel kunnen vertellen over de familie?
Daar ik eind dit jaar een tentoonstelling van ajeko
geef waar? en hierbij een uitleg moet geven ben ik volop naar overlevenden van het fabriekje aan het zoeken. Prachtig dat je de moeite neemt voor verder onderzoek.
Toen Fred met heel zijn hebben en houden naar Luxemburg is vertrokken is hij daar failliet gegaan door toedoen van de boekhouder, dit zal hij zeker niet voorzien hebben. Heeft de boekhouder
de boel opgelicht? De dochter (van Alfred?) is volgens de medewerkerster jaar voor zijn vertrek (uit Luxemburg of uit België?) met grote ambras vertrokken. Was zij kwaad
omdat de firma failliet was gegaan? Is dat de dochter die informatie gegeven heeft die als basis gediend hebben voor de AJEKO-boeken? Hoe oud was zij toen?
Mijn moeder heeft daar
(in Hemiksen? Of in Luxemburg?) ook gewerkt en zij beweerde inderdaad dat de zonnekes, zoals wij ze noemen gemaakt werden met een nagel(spijker) zij kon dit niet. Is haar niet kwalijk
te nemen want om met een spijker de (gelijkmatig) plooien van de spiegel (“zonnetje” zoals de Belgen het noemen) te maken is niet makkelijk. De spiegels die door de NED. Firma E.N.G. gemaakt
werden zijn niet voor niets zo onregelmatig!
Dat er de term zonnetje gebruikt wordt is ontstaan doordat als er met een rood/gelige glaskleur gewerkt wordt de spiegel op een zonnetje lijkt.
Daarom de term zonnetje. Bij een andere kleur glas gaat dat dus niet op. Wat er in een kerstbal gemaakt is wordt een spiegel genoemd en zonnetje is gewoon een betiteling die ontstaan is door
de gelige glaskleur. Reflexbal is ook een term omdat de plooien van de spiegel licht weerkaatsen (reflecteren).
Het maken van teddybeer ogen en knikkers kon zij echter beter dan
de baas en daar vloekte hij dikwijls op. Leuk om dat te lezen. Dus je moeder maakte die ogen maar is zij pas in Hemiksen bij Alfred komen werken of al eerder in Schelle? Als zij in Schelle
al bij hem werkte maakte zij toen ook al die knikkers en ogen en heeft zij het maken van kerstballen gezien? Nu een vraag: is jou bekend wanneer de naam AJEKO aan het bedrijf van Alfred
gekoppeld werd? Weet/wist je moeder dat? En is bekend of er met glasbuizen gewerkt werd?
Ik ga nu verder de oude medewerkers bezoeken om zo meer te weten te komen hoe de zaken daar
draaiden.
Ben erg benieuwd of er nieuwe gegevens boven water komen. Vraag goed door want het geheugen van mensen is niet altijd zo sluitend als gedacht wordt. Vaak worden namen door
elkaar gehaald maar als je ze een handje helpt weten ze plotseling weer waar het over gaat en komen herinneringen naar boven. Ben ook benieuwd of er iemand is die meer weet over Alfred nadat
hij van Luxemburg naar Duitsland ging en wat hij daar maakte. Zoals ik al schreef in o.a. deel 3 is er veel onzekerheid over zijn productie nadat hij uit België weg is gegaan en waarom hij
daar wegging!
Hierbij ingesloten de 2 foto's die ik nog heb gevonden van het personeel van de Fred te Hemiksem. Bedankt. Staat je moeder er ook op en heb je nog andere namen? Als
je wel een archief aan gaat leggen over Ajeko zouden namen heel belangrijk zijn. Is bekend wanneer de fabriek in Hemiksen in gebruik genomen is? Ik heb uitgevogeld dat het tussen 1938-1940 moet
zijn geweest maar een juiste datum is mij niet bekend. Jouw foto is van voor de WOII maar een datum? Pluminus?
Laurette bedankt nogmaals en ik hoop dat je nog wat antwoorden voor mij
weet en dat je onderzoek veel nieuws zal gaan opleveren. In ieder geval veel succes ook met je tentoonstelling.
Egbert groetjes Laurette”
 bij de fred onder den oorlog |
 bij de fred na den oorlog |
Hiernaast de twee foto’s die Laurette mij stuurde met haar teksten. |
Vervolg
Nu in 2014 heb ik een paar opmerkingen over de kritiek die ik in het verleden menigmaal geuit heb op de site, in mijn deel 3 op de bladzijden 39 t/m 46,
in de mailwisseling met de schrijvers van de AJEKO-boeken en met andere verzamelaars. De kritiek ging o.a. over “wanneer de kerstversieringproductie van AJEKO gestopt was”. En verder vond
ik steeds dat er veel wazige en discutabele gegevens in de AJEKO-boeken voorkwamen. Steeds kreeg ik op mijn vragen als antwoord: “wij hebben alle gegevens rechtstreeks van de familie en onze
collectie is compleet”. De mede schrijfster van de AJEKO-boeken vertelde mij steeds dat zij veel informatie gekregen hadden van o.a. de dochter van Jezelin! In de mailwisseling hierboven met Laurette,
attendeer ik haar op de problemen die ze met vraagstelling tegen kan komen. Maar zoals ik al aangaf “ondanks meerdere mails naar haar toe wilde ze blijkbaar geen contact meer”.
Het
afgelopen jaar ontving ik van verschillende verzamelaars het adres van een nieuwe site. “Ik neem aan dat je de nieuwe site van
een Ajeko-nazaat gezien hebt” zo schreef een Belgische verzamelaarster mij.
Als je de teksten op die site leest dan kom je er achter dat in het huishouden van Jezelin het niet altijd pais
en vrede was (en dan druk ik mij netjes uit). Dan is het te begrijpen dat familieleden daar liever niet mee te koop liepen. Maar blijkbaar is de Ajeko-nazaat de schaamte voorbij want er is te lezen:
“Als Alfred in normale doen was, was hij best een aangename man en vader maar je moest als de bliksem verdwijnen als hij een woede aanval had. Daarom stond er steeds een valies klaar zodat zijn
vrouw en zijn dochter konden vluchten naar een hotel recht tegenover het Century hotel op de Keyserlei in Antwerpen. Geld had ze steeds voldoende in haar beurs om een tijdje te overleven. Het is
meermaals gebeurd dat zijn dochter niet naar school ging wegens ziekte, maar in werkelijkheid stond ze vol blauwe plekken. Dat zijn de donkere kanten die niet erg bekend zijn of waren bij de meeste
Hemiksemnaren”.
Deze privé-informatie heeft natuurlijk niets met zijn werk te maken want dat was net als zijn gedrevenheid van hoog niveau!
 Hier drie AJEKO-tollen. Diameters van 6,5, 5,5 en 4,5cm. |
 |
Op de hoogte gebracht?
Wat ik wel belangrijk vind in die tekst is het gegeven dat zijn vrouw en dochter regelmatig niet thuis waren. Of Jezelin dan elke avond naar hun hotel ging om de gang van zaken van die dag in de
fabriek met ze te bespreken lijkt mij sterk. In die tijd werden vrouwen nauwelijks op de hoogte gebracht hoe de zaken binnen een bedrijf gingen en welke beslissingen er genomen werden. Laat staan dat
een (heel jonge) dochter daar in betrokken werd! Een dochter waar de informatie vandaan kwam die de schrijvers van de AJEKO-boeken gebruikt hebben. En de zus van Jezelin?? Werd die van alles op de hoogte
gebracht? Dat ik mijn twijfels heb over de betrouwbaarheid van die gegevens zal dan ook altijd blijven. Neem nu eens die uitspraak van de boekenschrijvers dat ze alles hebben dat ooit gemaakt is op het
gebied van kerstversiering. Na mijn kritiek werd uit voorzorg in het 2e boek al een aantal pagina’s zonder inhoud meegeleverd! Later kon je op ajeko.be dan
de nieuw ontdekte modellen downloaden, afdrukken en dan op de lege pagina’s plakken. We weten nu dat er vele tientallen nieuwe modellen, verpakkingen etc. ontdekt zijn na het verschijnen van “Het
glazen oogje”.
Al die jaren heb ik het vermoeden gehad dat het maken van de AJEKO-kerstversiering ook buiten België zou hebben plaats gevonden. Dit baseerde ik op feiten en logisch nadenken
maar een hard bewijs had/heb ik nog steeds niet gevonden. Echter op die nieuwe site is te lezen in het
document Opstart glasblazerij in de Gottfried-Kinkel-Str. “Alfred heeft op 4 lokaties gewoond in Euskirchen, allemaal op wandelafstand van elkaar in dezelfde buurt. De 'Glashütte' (glasblazerij)
was eerst in de Gottfried-Kinkel-Strasse en nadien in Am Fuchspfad, zijn laatste woonplaats. Oorspronkelijk was de bedrijfsactiviteit het maken van onbewerkt glas en kerstversiering. Later in 1958 is
het vervaardigen van kerstversiering geschrapt.”
De officiële aanvraag van 1954, waarvan de tekst ook op die pagina te lezen is, vermeldt: “Herstellung von Rohglas und Christbaumschmuck”.
Uit dit gegeven trek ik de conclusie dat er vóór 1958 vanaf 1954, toen Jezelin de glasblazerij opstartte, een productie van kerstversiering geweest moet zijn. Anders kun je hem ook niet beëindigen! Niet
dan? Blijft de vraag hoe het dan zat toen hij in Luxemburg zijn bedrijf had? Zie de tekst in mijn deel 3 op bladzijde 44. In mijn mailwisseling van hierboven met Laurette, is haar bekend dat de dochter
daar? op tijd vertrokken was? Op mijn vragen heeft zij niet gereageerd. Als ik de aanname zou doen dat de dochter met een kwade kop uit Luxemburg vertrokken is hoe betrouwbaar zijn haar verhalen dan
over wat er toen in de fabriek plaatsvond? Glasblazers die met heimwee terug gingen naar België en ook hun verhaal deden met de schrijvers van de boeken. Hoe betrouwbaar zijn de gegevens van personen
die niet betrokken waren bij de bedrijfsvoering en zelfs niet aanwezig waren toen het in Luxemburg mis ging. Een verhaal dat doorverteld wordt mag je niet negeren maar je mag wel twijfels hebben over
de juistheid. Probeer zoiets maar eens uit door een verhaal te vertellen aan een familielid, bekende etc.. Luister over een jaar of 10 dan maar eens hoe dat verhaal zijn eigen leven is gaan leiden.
Dan begrijpt u dat een verhaal over 70-80 jaar vaak totaal anders is dan de werkelijkheid. Daarom is het belangrijk om goed onderzoek te doen, documenten verzamelen etc. en dat niet af te doen als
“wij zijn geen historici”!
Zoals ik in mijn deel 3 aangeef zou de AJEKO-productie dus jonger zijn dan ons is
voorgespiegeld. Ik ga dan ook uit van een datering voor de kerstboomversiering, die als AJEKO bekend is geworden, vanaf dat de eerste producten in 1938 in Schelle gemaakt werden tot dat de productie
in 1958 geschrapt werd in het Duitse Euskirchen. Blijkbaar willen vele Belgen ten koste van alles AJEKO blijven zien als een product dat alleen in België gemaakt is. Dat een Nederlander daar anders
over denkt moet je hem niet kwalijk nemen maar zijn mening respecteren! Op die nieuwe site is een dankwoord geschreven met daarin de namen Laurette Claes en Marie Therèse Claes. Toeval of niet
maar de Laurette van de mailwisseling aan het begin van dit AJEKO-verhaal heeft ook als achternaam Claes. Heeft Laurette de verhalen van de toenmalige huishoudster, lees de mailwisseling er op na,
van Jezelin aan de Ajeko-nazaat doorverteld? Jammer dat Laurette nooit de moeite heeft genomen om mijn vragen te beantwoorden. Halfgebakken mails naar iemand toesturen en als die persoon een betere
uitleg zou zien dan niet meer reageren. Een kwalijke zaak.
De kan met de zeldzame groene kleur!
Opletten met data
Dat datums voor verwarring kunnen zorgen is een ieder nu wel bekend. Daarom nog een opmerking: op deze site bij de aankondigingen in de lichtkrant vermeld ik het uitkomen van het boekje van Susan
“AJEKO door andere ogen”. In haar tekst over het verlenen van het octrooi aan Jezelin, voor het maken van de glazen belletjes, is een storende fout geslopen. Susan heeft namelijk de datum van
dagtekening van de akte verward met die van de toekenning van het octrooi (verleend staat op het octrooi). De goede datums staan in mijn deel 3 op blz.45. Verder schrijft zij dat “in de dertiger
jaren onder de naam AJEKO op kleine schaal kerstversiering op de markt werd gebracht”.
Op mijn vraag aan haar of zij een bewijs gevonden had vanaf wanneer de naam AJEKO gebruikt/gedeponeerd was
kwam als antwoord “gokje”! Tja!! Sorry Susan, maar wil je zoiets beweren dan zou een bewijs op z’n plaats zijn. Op deze manier blijven we verkeerde voorstelling van zaken creëren.
Mij is alleen bekend
dat Jezelin op 22 juni 1939! een arbeidsvergunning kreeg om tot 31 januari 1941 in België te mogen werken als glasblazer-technicor-specialist voor rekening van “ La Compagne Verriere België ” te Antwerpen.
Het lijkt mij dus niet dat er toen een firma AJEKO was. Is die naam pas gedeponeerd toen Jezelin in 1941 (volgens de tekst op de nieuwe site) naar Hemiksem verhuisde?
Er moet toch iets te vinden zijn
bij een Kamer van Koophandel, of hoe noemen ze zoiets in België? Misschien krijgen we nog een 2e deel van Susan?
Mij maakt het niet meer uit want het hoofdstuk AJEKO heb ik nu afgesloten. Ik ben daar klaar mee. Jaren heb ik onderzoek
gedaan, met dank aan Susan en Berry, en mijn mening gegeven over de wijze waarop er over AJEKO’s geschiedenis is geschreven. Dat is mij niet in dank afgenomen. Zelfs haatmails waren mijn deel!!! Nu heeft een
nazaat het aangedurfd om met (privé)informatie te komen. Ik had veel liever gehad dat er meer duidelijkheid was gekomen hoe daadwerkelijk de productie van het mooie product Ajeko-kerstversiering heeft plaats
gevonden.
Misschien dat de liefhebbers onder u eens uit kunnen zoeken welke glasblazerijen er rond 1937-43 in Schelle of zijn omgeving in bedrijf waren en of zij kerstversiering maakten? Kerstversiering
“Made in Belgium” of kerstversiering dat leek op de AJEKO-versiering waar een glazen oogje aangeplakt was? Versiering met een glazen oogje waardoor Jezelin, om zijn idee te beschermen, octrooi aanvroeg!
Waarom pas in 1943? Welke firma’s aapten zijn idee na en zijn die producten in de handel gekomen? Worden die dan nu als een AJEKO-versiering aangemerkt?
Word er voor het maken van een paddenstoel een voorbewerkte glasbuis gebruikt?
